Yurt Dışı İştirak Kazançları İstisnasından Yararlanma Şartları
Kurumlar Vergisi Kanunu 5-1/b maddesinde kurumların yurt dışından elde ettikleri iştirak kazançları belli koşullar altında kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Bu şartlar aşağıda açıklanmaktadır.
- İştirak edilen kurumun anonim veya limited şirket niteliğinde bir şirket olması
- İştirak edilen kurumun kanuni veya iş merkezinin Türkiye´de bulunmaması
- İştirak payını elinde tutan kurumun yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az % 10´ una sahip olunması
- İştirak kazancının elde edildiği tarih itibariyle‚ iştirak payının kesintisiz olarak en az bir yıl süreyle elde tutulması
- Yurt dışı iştirak kazancının iştirak edilen kurumun faaliyette bulunduğu ülke vergi kanunları uyarınca en az % 15 oranında Gelir ve Kurumlar vergisi benzeri toplam vergi yükü taşıması
- İştirak kazancının‚ elde edildiği hesap dönemine ilişkin Kurumlar Vergisi Beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye´ye transfer edilmesi
Kurumların istisnadan yararlanabilmek için yukarıda açıkladığım şartların tamamının birlikte sağlanması gerekmektedir. 5.maddede ki vergi yükü‚ yurt dışındaki iştirakin bulunduğu ülkede ilgili dönemde tahakkuk eden‚ kar payı dağıtımına kaynak olan kazançlar üzerinden ödenen vergiler de dahil olmak üzere ‚ toplam gelir ve kurumlar vergisi benzeri verginin‚ bu dönemde elde edilen toplam dağıtılabilir kurum kazancı ile tahakkuk eden gelir ve kurumlar vergisi toplamına oranlanması suretiyle tespit edilecektir.
1 Seri No´lu KVK Genel Tebliğine göre Dağıtılabilir kurum kazancının tespitinde‚ dönem karından ayrılan karşılıklar ile yedek akçeler dağıtılabilir karın bir unsuru olarak kabul edilecektir. İlgili ülke mevzuatı uyarınca ayrılması zorunlu olan yedek akçelerde (üzerinde vergi yükü bulunduğu için) dağıtılabilir kar olarak değerlendirilecektir. Diğer taraftan‚ bulunduğu ülke vergi mevzuatı uyarınca vergiye tabi kazancın tespitinde gider olarak indirimi kabul edilmeyen giderlerin‚ fiilen yapılmış olup dağıtılması mümkün olmadığından‚ dağıtılabilir kurum kazancına ilave edilmemesi gerekmektedir.
Yurt dışı iştirak kazançlarına ilişkin vergi yükünün hesabında‚ fiili yükün dikkate alınması gerekmektedir. Kar dağıtımı‚ geçmiş yıl karlarından veya yedeklerden de yapılabileceği için mükelleflerin‚ hangi yılın kazancını dağıttıklarına kendilerinin karar vermeleri gerekmektedir. Dolayısıyla‚ vergi yükü geçmiş yıl karlarının veya yedeklerin ilgili olduğu dönemler itibariyle ayrı ayrı hesaplanacaktır.
Yurt dışındaki iştirakin kazancı içinde istisna kazanç unsuru bulunması halinde‚ kazanca istisna uygulandıktan sonra bulunan matrah üzerinden hesaplanan vergi‚ vergi yükünün tespitinde dikkate alınacaktır. Öte yandan geçmiş yıl zararlarının mahsubundan sonra hesaplanan bir verginin çıkmaması veya düşük çıkması durumunda‚ zarar mahsubundan sonraki matraha isabet eden vergi tutarı bulunacak ve bu tutara göre vergi yükünün tespiti yapılacaktır.
ÖRNEK: (Y) A.Ş.’nin bir yılı aşkın süreden beri sermayesine %100 oranında iştirak ettiği makine satışı alanında faaliyet gösteren yurt dışındaki (Z) A.Ş.’nin;
Ticari kazanç: 270 birim
Vergiye tabi kazancın tespitinde gider olarak kabul edilmeyen gider tutarı(KKEG): 30 birim
Vergiye tabi kazanç: 300 birim
Bu ülkede kurumlar vergisi oranının %10 olması durumunda,
Vergiye tabi kurum kazancı (270+30) 300 birim olacaktır.
Hesaplanacak kurumlar vergisi benzeri vergi ise (300 x %10=) 30 birim
Dağıtılabilir kazanç olan (270-30=) 240 birim
Toplam vergi yükü= 30/240+30=%11,11 olarak hesaplanacaktır.
Bu durumda, bulunacak vergi yükü %11 olacağından, elde edilen yurt dışı iştirak kazancı, en az %15 oranında gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergi yükü taşımadığından, bu kurumdan elde edilen iştirak kazancının yurt dışı iştirak kazancı istisnasından yararlanması mümkün olmayacaktır.
Kurumlar Vergisi Kanunu ilgili düzenlemesinde 01.01.2023 tarihinden geçerli olmak üzere değişiklik yapılmıştır.
“(7491 sayılı kanunun 58 inci maddesiyle eklenen paragraf; Yürürlük: 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen gelirler ve kazançlara uygulanmak üzere 28.12.2023) Kanunî ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan anonim ve limited şirket niteliğindeki yabancı kurumların sermayesine iştirak eden kurumların, bu iştiraklerinden elde ettikleri iştirak kazançları için istisna oranı, iştirak payını elinde tutan şirketin yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %50’sine sahip olması ve kazancın elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, bu bentte belirtilen diğer şartların sağlanması koşulu aranmaksızın %50 olarak uygulanır.” Yani bu düzenleme sonrasında %50 sermaye oranı mevcutsa, vergi yükü şartı kaldırılmıştır. Ancak
istisna oranı da %50 olarak uygulanacaktır. Bulgaristan Şirket ve Vergi Uygulamaları: Bulgaristan’da % 100 yabancı sermayeli şirket kurulabilmektedir. Bulgaristan’da yabancı ortaklarla (gerçek veya tüzel kişi) kurulan şirketler, Bulgar ortağı olsun ya da olmasın, Bulgar şirket addedilmekte ve Bulgaristan Ticaret Kanunu gereklerine göre faaliyette bulunmaktadır. Limited Şirket, Anonim Şirket, Kolektif Şirket ve Komandit Şirket türleri Bulgaristan Ticaret Kanunu’nun öngördüğü şirket türleridir. Bunların dışında, Bulgaristan’da ticari faaliyetler tek şahıs tacir, holding, şube, yabancı firma ticari temsilciliği ve kooperatif şeklinde de yürütülebilmektedir.
Limited şirket (Bulgaristan’da OOD olarak kısaltılmaktadır) sermayesinin asgari 2 leva (1,02 €) olması gerekmektedir. Anonim şirket (Bulgaristan’da AD olarak kısaltılmaktadır) sermayesinin asgari 50.000 leva (yaklaşık 25.565 €) olması gerekmektedir.
Türkiye’de yerleşik bir gerçek veya tüzel kişi tek başına Bulgaristan’da bir limited veya anonim şirket kurabilmektedir. Bulgaristan Ticaret Kanunu’na göre bir kişi kendi başına bir limited veya anonim şirket kurma hakkına sahiptir. Bu durumda şirketin türü tek kişilik limited şirket olan EOOD’dir, anonim şirket için ise EAD’dir. Türkiye’de yerleşik bir gerçek veya tüzel kişinin Bulgaristan’da tek başına bir limited veya anonim şirket kurması konusunda bir sınırlama bulunmamaktadır.
Avrupa Birliği’nde en düşük kurumlar vergilerinden biri Bulgaristan’dadır: % 10. İşsizlik oranı yüksek olan bölgelerde kurumlar vergisinden muafiyet söz konusudur. Gelir vergisi de % 10 düzeyindedir.
- Kurumlar vergisi yıllık net karın %10’u
- Kar payı dağıtım vergisi %5(Çifte Vergilendirme Anlaşmasına Bakılır).
- KDV %20. AB içi gönderim ve ihracatlar KDV’den muaftır.
- Kişisel gelir vergisi %10
- İşveren SGK primleri %17,9
Türkiye-Bulgaristan Çifte Vergilendirme Önleme Anlaşmasının 10-2/a bendi uyarınca, temettü elde eden, temettü ödeyen şirketin sermayesinin doğrudan doğruya en az yüzde 25'ini elinde tutan bir şirket (ortaklık hariç) ise gayrisafi temettü tutarının yüzde
10'u oranında kar dağıtımı stopaj kesintisi yapılacaktır. Uluslararası antlaşmalar yerel mevzuatın önündedir.
